Go back ga terug

Foktechnieken      

Door Henk Keers

Er zijn verschillende foktechnieken welke ook gecombineerd worden toegepast. Merk op dat onderstaande slechts voorbeelden zijn en kunnen worden toegepast door ervaren fokkers! Voor starters zijn Random kruisingen (fokken met onverwante lijnen) altijd het meest veilig om teleurstellingen te voorkomen en verdient daarom de voorkeur!

Lijnteelt (linebreeding)

Het kruizen van katten waarvan de stambomen gemeenschappelijke ouders bezitten (beperkte inteelt, verwante lijnen). Het voordeel hiervan is dat de goede eigenschappen reeds meerdere keren aanwezig zijn in de foklijn en het type nakomelingen meer voorspelbaar worden. Datzelfde geld natuurlijk ook voor de minder of ongewenste eigenschappen! Voor de fokker verdient deze methode veelal de voorkeur. 

Lijnteelt is een matige vorm van inteelt en vereist uitmuntende dieren omdat naast de sterke punten ook de zwakke punten worden versterkt. De genetische verarming is beperkt.

Laten we aan de hand van onderstaande stamboom eens kijken hoe lijnteelt werkt.

sex: kater Kleur: Siamees Redpoint
1st generatie 2nd generatie 3rd generatie 4th generatie
Sire:
EC & FIFE WW '96
Siau Tsj'oe Red Crusader
Siamese
Redpoint

 

Sire:
PR Siau Tsj'oe Jumping Jack Flash
Siamese
Sealpoint
EC Pendlemist the Shogun
Siamese
Bluepoint
Rocheros Tutankhamen
Siamese sealpoint
Telperion Tapestry
Siamese lilac
Tortiepoint
Ch. Siau Tsj'oe Romy
Siamese chocolatepoint
Nivandra Earl Grey
Siamese sealpoint
Siau Tsj'oe Zija Maracuja
Oriental chocolate (Havana)
Dam:
Siau Tsj'oe Red Anouschka
Siamese redpoint
Chawalet Heavenreds Galaxy
Oriental red
Polpoint Heaven Red
Oriental red
Red Yara van Jetrophin
Siamese redpoint
Red Yara van Jetrophin
Siamese redpoint
Penzance Red Devil
Siamese redpoint
Kaimana's Wendy
Siamese redpoint
Dam:
Siau Tsj'oe Fifty Fifty
Siamese sealtortie
Sire:
EC Ulindi von der Grunstiege
Siamese sealpoint
Loluja Topsecret Aspeiro
Siamese redpoint
Loluja Tradesecret
Siamese sealpoint
Helsbels Casual Affair Siamese lilactortiepoint
Jocaste Lady Darkspell
Siamese seralpoint
Nikaed First Flush
Oriental chocolate (Havana)
Wynchwynd Penelope
Siamese chocolate tortiepoint
Dam:
IC
WW '98 Siau Tsj"oe Red Rooinek
Siamese
Redpoint
Sire:

EC & FIFE ww.'96 Siau Tsj'oe Red Crusader
Siamese redpoint

 

 
Sire:
PR Siau Tsj'oe Jumping Jack Flash
Siamese sealpoint
Dam:
Siau Tsj'oe Red Anouschka
Siamese redpoint
IC Siau Tsj'oe Red Breeze
Siamese redpoint
Tikoon Prince Kheldar
Siamese redpoint
IC DK Players Electra
Siamese sealtortiepoint

De vader is hier ook de overgrootvader. Dit is een beperkte mate van lijnteelt. Veel gebruikelijker is opa-kleinzoon of oma-kleindochter als terugval lijn. Crusader is gebruik omdat hij heeft bewezen mooie nakomelingen te kunnen vererven en bovendien geen defecten heeft gegeven.

Inteelt (inbreeding)

Hierbij worden katten met elkaar gekruist die sterk aan elkaar verwant zijn, bijvoorbeeld broer-zus (meest intense vorm) vader-dochter, moeder-zoon of neef etc.  Als u werkt met verwante lijnen zijn de voordelen maar helaas ook de nadelen reeds aanwezig en liggen goed vast in de constitutie van de kat. De vererving wordt meer voorspelbaar en meer dominant dan bij het fokken met onverwante lijnen. Inteelt geeft meer uniformiteit. De katten zijn fokzuiver voor het type. Nadelen zijn dat ook zwakheden worden verdubbelt, er een genetische verarming ontstaat en in het ergste geval ontstaan er reproductie problemen en verlies van inmummiteit en levenskracht.

Is inteelt de moeite waard?
Men moet wel weten wat men doet. Voor inteelt moeten natuurlijk de beste katten worden gebruik waarvan men bovendien weet dat voordelen vele malen groter zijn dan de nadelen "beste katten" betekend in dit traject krachtige en zeer gezonde katten, daarnaast moeten de katten ook mooi zijn en aan de standaard voldoen. Kittens geboren uit een inbreeding combinatie kunnen gezonder zijn dan hun ouders omdat goede aspecten nog vaster komen te liggen.
Het is altijd de verantwoordelijkheid van de fokker om juist die katten te selecteren die het best geschikt zijn voor inbreeding. Hij moet de juiste balans vinden tussen enerzijds uniformiteit en gezondheid. U kunt natuurlijk ook generaliseren en ongefundeerd roepen dat inteelt ongezond is, maar weet u er wel voldoende van?

Voorbeeld van een voorzichtige mate van inteelt

sex: poes colour: Siamees Redpoint
1st generatie 2nd generatie 3rd generatie 4th generatie
Sire:

Siau Tsj'oe Red Adair
Siamese redpoint
Sire:
Siau Tsj'oe Red Crusader
Siamese redpoint
Siau Tsj'oe Jumping Jack Flash
Siamese sealpoint
Pendlemist the Shogun
Siamese bluepoint
Siau Tsj'oe Romy
Siamese chocolate point
Siau Tsj'oe Red Anouschka
Siamese redpoint
Chawalet Heavenreds Galaxy
Oriental red
Red Yara van Jetrophin
Siamese redpoint
Dam:
Siau Tsj'oe Red Pepper
Siamese redpoint
Aspiro's Jazz Man
Siamese redpoint
Haruan Aspeiro's
Siamese sealpoint
Aspiro's Miracle Girl
Siamese lilac tortiepoint
DK Player's Electra
Siamese seal tortiepoint
Blue Felicity's Felix
Siamese creampoint
Fleuretto Fair Morgan le Fay
Siamese chocolatepoint
Dam:
Siau Tsj'oe Pipmoon II
Siamese chocolate tortiepoint
Sire:
Siau Tsj'oe Red Crusader
Siamese redpoint
Siau Tsj'oe Jumping Jack Falsh
Siamese sealpoint
Pendlemist the Shogun
Siamese bluepoint
Siau Tsj'oe Romy
Siamese chocolatepoint
Siau Tsj'oe Red Anouschka
Siamese redpoints
Chawalet Heavenreds Galaxy
Oriental red
Red Yara van Jetrophin
Siamese redpoint
Dam:
Siau Tsj'oe Dazzling Jazz
Siamese chocolatepoint
Pendlemist the Shogun
Siamese bluepoint
Rocheros Tutankhamen
Siamese sealpoint
Telperion Tapestry
Siamese lilac tortiepoint
Siau Tsj'oe Romy
Siamese chocolatepoint
Nivandra Earl Grey
Siamese sealpoint
Siau Tsj'oe Zija Maracuja
Oriental chocolate (Havana)

Wanneer we de stamboom bekijken zien we meteen welke katten voor inteelt zijn gebruikt.
Inteelt is de snelste methode om bepaalde eigenschappen vast te leggen.

Siau Tsj'oe Red Crusader
Deze katten vinden we zowel aan vaders kant als aan moeders kant. De kat is zowel de vader van de kater als dat van de moeder.
Veel kittens zullen dezelfde eigenschappen hebben als die van Crusader.
Pendelmist the Shogun
Deze kat zit zowel achter Crusader als Dazzling Jazz die aan moeder kant aanwezig is. Zij is de grootmoeder van de poes bovenaan deze stamboom. Zij zal zeker veel eigenschappen bezitten die afkomstig zijn van Shogun. Hij is zeker een succesvolle en unieke Siamees, anders zouden hem niet zoveel op de stamboom tegenkomen.

Merk op dat er ook een broer-zus combinatie op de stamboom aanwezig is, namelijk Jumping jack Flash and Dazzling Jazz.

Voorbeeld inteelt in zijn hevigste vorm de broer-zus combinatie, geen homzygote, lijnzuivere nakomelingen.

sex: poes colour: Siamees Redpoint
1st generatie 2nd generatie 3rd generatie 4th generatie
Sire:

Siau Tsj'oe Red Adrian
Siamese redpoint
Sire:
Siau Tsj'oe Red Cherokee
Siamese redpoint
Siau Tsj'oe Jumping Jack Flash
Siamese sealpoint
Pendlemist the Shogun
Siamese bluepoint
Siau Tsj'oe Romy
Siamese chocolate point
Siau Tsj'oe Red Anouschka
Siamese redpoint
Chawalet Heavenreds Galaxy
Oriental red
Red Yara van Jetrophin
Siamese redpoint
Dam:
Siau Tsj'oe Red Pepper
Siamese redpoint
Aspiro's Jazz Man
Siamese redpoint
Haruan Aspeiro's
Siamese sealpoint
Aspiro's Miracle Girl
Siamese lilac tortiepoint
DK Player's Electra
Siamese seal tortiepoint
Blue Felicity's Felix
Siamese creampoint
Fleuretto Fair Morgan le Fay
Siamese chocolatepoint
Dam:
Siau Tsj'oe Red Peg
Siamese redpoint
Sire:
Siau Tsj'oe Red Cherokee
Siamese redpoint
Siau Tsj'oe Jumping Jack Falsh
Siamese sealpoint
Pendlemist the Shogun
Siamese bluepoint
Siau Tsj'oe Romy
Siamese chocolatepoint
Siau Tsj'oe Red Anouschka
Siamese redpoints
Chawalet Heavenreds Galaxy
Oriental red
Red Yara van Jetrophin
Siamese redpoint
Dam:
Siau Tsj'oe Red Pepper
Siamese redpoint
Aspiro's Jazz Man
Siamese redpoint
Haruan Aspeiro's
Siamese sealpoint
Aspiro's Miracle Girl
Siamese lilac tortiepoint
DK Player's Electra
Siamese seal tortiepoint
Blue Felicity's Felix
Siamese creampoint
Fleuretto Fair Morgan le Fay
Siamese chocolatepoint

De nakomelingen hebben in hoge maten een uniformiteit.

Fokken met een gemeenschappelijk voorouder

Is een methode waar een zelfde kat in verschillende generaties is gebruikt.

Voorbeeld 3:
Op bovenstaande stamboom kunnen we zien dat er zelfde katten zijn gebruik in verschillende generaties. In het bijzonder de poes Siau Tsj'oe Romy en Siau Tsj'oe Red Anouschka komen we verschillende keren als gemeenschappelijke ouder tegen.
Dacht u niet bij het lezen van de stamboom, ongelooflijk, deze kat komt ook in de stamboom van mijn eigen kat voor. Hm, verbaasd mij niets, veel katten zijn aan elkaar verwant. Door selectie worden slechts weinig katten voor de fok ingezet. De zogenaamde flessenhals methode (het selecteren van fokkatten). De meeste fokkers ontbreekt het aan visie en lopen elkaar achterna en gebruiken dezelfde beperkte bezetting. Daarom worden soms niet zoveel gebruikte lijnen beschermd, mede om misbruik tegen te gaan en de lijn voor de toekomst zeker te stellen. Dat we dezelfde katten telkens op diverse stambomen tegenkomen is het resultaat van het fokken met een gemeenschappelijke ouder. Sommige katers en poezen hebben vaak veel nakomelingen en zijn gebruikt in verschillende generaties. Een doel zou kunnen zijn om zo een gemeenschappelijk voorouder kater of poes te fokken. Maar wel een die gezond is en in verschillende generaties kan worden ingezet om uiteindelijk het ras naar een hoger peil te brengen.

Voorbeeld stamboom met gemeenschappelijke ouders

sex: kater colour: Siamees Chocpoint
1st generatie 2nd generatie 3rd generatie 4th generatie
Sire:

Siau Tsj'oe Red Adair
Siamese redpoint
Sire:
Siau Tsj'oe Red Crusader
Siamese redpoint
Siau Tsj'oe Jumping Jack Flash
Siamese sealpoint
Pendlemist the Shogun
Siamese bluepoint
Siau Tsj'oe Romy
Siamese chocolate point
Siau Tsj'oe Red Anouschka
Siamese redpoint
Chawalet Heavenreds Galaxy
Oriental red
Red Yara van Jetrophin
Siamese redpoint
Dam:
Siau Tsj'oe Red Pepper
Siamese redpoint
Aspiro's Jazz Man
Siamese redpoint
Haruan Aspeiro's
Siamese sealpoint
Aspiro's Miracle Girl
Siamese lilac tortiepoint
DK Player's Electra
Siamese seal tortiepoint
Blue Felicity's Felix
Siamese creampoint
Fleuretto Fair Morgan le Fay
Siamese chocolatepoint
Dam:
Siau Tsj'oe Pipmoon II
Siamese chocolate tortiepoint
Sire:
Siau Tsj'oe Dreamer
Siamese redpoint
Siau Tsj'oe Julius
Siamese chocpoint
Pendlemist the Shogun
Siamese bluepoint
Siau Tsj'oe Romy
Siamese chocolatepoint
Siau Tsj'oe Red Anouschka
Siamese redpoints
Chawalet Heavenreds Galaxy
Oriental red
Red Yara van Jetrophin
Siamese redpoint
Dam:
Siau Tsj'oe Dazzling Jazz
Siamese chocolatepoint
Pendlemist the Shogun
Siamese bluepoint
Rocheros Tutankhamen
Siamese sealpoint
Telperion Tapestry
Siamese lilac tortiepoint
Siau Tsj'oe Romy
Siamese chocolatepoint
Nivandra Earl Grey
Siamese sealpoint
Siau Tsj'oe Zija Maracuja
Oriental chocolate (Havana)

Uitkruizen  (Outcross)

Een outcross ofwel random fokken genoemd, is een methode waarbij wordt gefokt met zoveel mogelijk onverwante lijnen.
Deze techniek kan worden aangewend als line of inbreeding geen goede resultaten meer oplevert, dat wil zeggen als uw fok een bepaald niveau heeft bereikt en het u geen voordeel meer oplevert.

Merk op dat onverwante lijnen bijna niet bestaan. Stamboom onderzoek maakt duidelijk dat de meeste Siamezen afstammen van de eerste in de UK geïmporteerde katten. De tweede oorlog deed in dit traject ook geen goed. 

Lezen van een stamboom

sex: poes Kleur: Siamees Chocpoint
1st generatie 2nd generatie 3rd generatie 4th generatie
Sire:

Siau Tsj'oe Red Crusader
Siamese redpoint

EC & FIFE Wereld kampioen 1996

Sire:
PR Siau Tsj'oe Jumping Jack Flash
Siamese sealpoint
EC Pendlemist the Shogun
Siamese bluepoint
Rocheros Tutankhamen
Siamese sealpoint
Telperion Tapestry
Siamese lilac tortiepoint
Ch. Siau Tsj'oe Romy
Siamese chocolatepoint
Nivandra Earl Grey
Siamese sealpoint
Siau Tsj'oe Zija Maracuja
Oriental chocolate (Havana)
Dam:
Siau Tsj'oe Red Anouschka
Siamese redpoint
Chawalet Heavenreds Galaxy
Oriental red
Polpoint Heaven Red
Oriental red
Red Yara van Jetrophin
Siamese redpoint
Red Yara van Jetrophin
Siamese redpoint
Penzance Red Devil
Siamese redpoint
Kaimana's Wendy
Siamese redpoint
Dam:
Siau Tsj'oe Belle Epoque
Siamese sealtortiepoint
Sire:
GIC Aspiro's Jazz Man
Siamese redpoint
Haruan Aspeiro
Siamese sealpoint
Sinope Pegasus
Siamese sealpoint
Santisuk Jay Orn
Siamese chocolatepoint
Aspiro's Miracle Girl
Siamese lilac tortiepoint
Nikaed First Flush
Oriental chocolate (Havana)
Wynchwynd Penelope
Siamese chocolate tortiepoint
Dam:
IC DK Player's Electra
Siamese seal tortiepoint
Blue Felicity's Felix
Siamese creampoint
Blue Felicity's Dusty
Oriental red spotted
Blue Felicity's Ariel
Siamese white
Ch Fleuretto Fair Morgan le Fay
Siamese chocolatepoint
Pendlemist Prince Hamlet
Siamese lilacpoint
Ch Flueretto Fair Megan
Siamese chocolatepoint


Bekijken we deze stamboom (type gericht) merken we op dat er verschillende keuzes zijn gemaakt. De stamboom toont nogal rommelig. Dit komt omdat men telkens heeft uitgekruist. Om te kunnen weten of deze foklijn ook goede kittens kan voortbrengen heeft u weinig houvast.  Het is van belang de lijnen te kennen en wat voor type nakomelingen hiermee zijn gefokt. Kent u de lijn niet is de enige houvast de katten die een titel hebben. Echter het uitpluizen van show resultaten en welke successen katten hebben behaald kan een graadmeter zijn maar zegt lang niet alles. Toch kan men gerust stellen als u met lijn fokt waarop veel kampioenen of hoger staan kan men er wel vanuit gaan dat deze katten een zekere mate van kwaliteit bezitten. Wil men nu een nest fokken met deze kat, doet men er verstandig aan een beetje meer structuur in de stamboom van de nakomelingen aan te brengen. Doordat op bovenstaande stamboom veel verschillende katten zijn gebruikt ziet het er een beetje rommelig uit en maakt voorspelbaarheid van nakomelingen bijna onmogelijk. Wilt u een nieuwe lijn opzetten dan moet u een partner zoek die bij voorkeur al op de stamboom voorkomt 

Mogelijkheden met deze stamboom.

U zou een kater kunnen kiezen uit de volgende lijnen:


Pendlemist lijn
Dit is een bekende foklijn en werkt uitstekend in combinatie met de  Siau Tsj'oe lijn.

Aspiro-Haruan lijn
Deze lijn komt niet zo vaak voor in de stamboom maar gezien de weinige gezondheidsproblemen en het mooie katten zijn een goed bruikbare lijn. Deze lijn harmonieert ook bijzonder goed met de Siau Tsj'oe lijn.

Siau Tsj'oe Jumping Jack Flash, Pendlemist the Shogun of Aspiro's Jazz Man zou mijn voorkeur hebben voor deze stamboom 

Welke info zien we nog meer?   

Siau Tsj'oe lijn
Deze lijn zit aan vaders kant. Het zou ook zeer interessant zijn een dochter van Siau Tsj'oe Anouschka te bezitten. Zij produceerde een Wereld kampioen!

DK Player's-Blue Felicity lijn
Deze lijn is enkel aan moeders kant gebruikt. Het zou daarom interessant zijn om een poes uit deze lijn te gebruiken en deze te kruizen met kind uit de combinatie Crusader and Pepper.

Qua kleur kan men natuurlijk ook veel informatie uit de stamboom halen, voor die techniek verwijs ik u graag naar mijn genetica pagina

Cross breeding (hybridisering)

Is een kruising van verschillende rassen. (niet raszuiver) 
Wordt bijvoorbeeld gebruik bij ontwikkelingen van nieuwe rassen of het infokken van patronen en kleuren in bestaande rassen. Ik merk hierbij op dat dit gevaarlijk kan zijn, ja zelfs een ras kan elimineren. Wanneer verschillende rassen worden gekruist kunnen ook kwalijke genen worden mee gekruist. Bijvoorbeeld de ziekte amyloidosis welke oorspronkelijk afkomstig is van de abessijn. De abessijn werd in de siamees-oosters korthaar ingefokt om zijn patroon en kleur. 

Een voorbeeld, Als u Cinnamon silver spotted katten wilt gaan fokken. Bijvoorbeeld een Ocicats kruisen met een Oosters korthaar  om de spots te verbeteren. Hier worden zogenaamde cinnamon dragers gebruikt. Het best kan men black silver spotted katten die cinnamon dragen gebruiken, zij hebben het beste contrast.

1e stap:
We hebben een black silver spotted poes: BB CC Ii
Eerst kruisd u haar met een cinnamon spotted kater: blbl CC ii
  kater
  bl C i
poes B C I Bbl CC II
B C i Bbl CC ii
Opmerking; alle black silver spotted kittens dragen het cinnamon gene bl.
2e stap:
Uit deze combinatie houd u een black silver spotted kater aan en zet hem terug op moeder. (inbreeding)
  kater
  bl C I B C I
poes bl C I blbl CC II Bbl CC II
bl C i bl bl CC Ii Bbl CC Ii
Meest van de kittens die u nu krijgt zullen duidelijker spots hebben.

Wat u ook doet, als u er geen verstand van heeft blijf ervan af. De Siamees is een gezond ras en dat moet vooral zo blijven. Welk ras overleeft meer dan 100 jaar experimenteren?


Dank aan Mrs. Eveline Preis voor het checkbord Cinnamon silver spotted katten