Foktechnieken
Door Henk Keers
Er zijn verschillende foktechnieken welke ook gecombineerd worden toegepast. Merk op dat onderstaande slechts voorbeelden zijn en kunnen worden toegepast door ervaren fokkers! Voor starters zijn Random kruisingen (fokken met onverwante lijnen) altijd het meest veilig om teleurstellingen te voorkomen en verdient daarom de voorkeur!
Snel menu
Lijnteelt (linebreeding)
Het kruizen van katten waarvan de stambomen gemeenschappelijke ouders bezitten (beperkte inteelt, verwante lijnen). Het voordeel hiervan is dat de goede eigenschappen reeds meerdere keren aanwezig zijn in de foklijn en het type nakomelingen meer voorspelbaar worden. Datzelfde geld natuurlijk ook voor de minder of ongewenste eigenschappen! Voor de fokker verdient deze methode veelal de voorkeur.
Lijnteelt is een matige vorm van inteelt en vereist uitmuntende dieren omdat naast de sterke punten ook de zwakke punten worden versterkt. De genetische verarming is beperkt.
Laten we aan de hand van onderstaande stamboom eens kijken hoe lijnteelt werkt.
sex: kater Kleur: Siamees Redpoint
1st generatie 2nd generatie 3rd generatie 4th generatie
- Sire:
EC & FIFE WW '96- Siau Tsj'oe Red Crusader
Siamese Redpoint
Sire:
PR Siau Tsj'oe Jumping Jack Flash
Siamese SealpointEC Pendlemist the Shogun
Siamese BluepointRocheros Tutankhamen
Siamese sealpointTelperion Tapestry
Siamese lilac TortiepointCh. Siau Tsj'oe Romy
Siamese chocolatepointNivandra Earl Grey
Siamese sealpointSiau Tsj'oe Zija Maracuja
Oriental chocolate (Havana)Dam:
Siau Tsj'oe Red Anouschka
Siamese redpointChawalet Heavenreds Galaxy
Oriental redPolpoint Heaven Red
Oriental redRed Yara van Jetrophin
Siamese redpointRed Yara van Jetrophin
Siamese redpointPenzance Red Devil
Siamese redpointKaimana's Wendy
Siamese redpointDam:
Siau Tsj'oe Fifty Fifty
Siamese sealtortieSire:
EC Ulindi von der Grunstiege
Siamese sealpointLoluja Topsecret Aspeiro
Siamese redpointLoluja Tradesecret
Siamese sealpointHelsbels Casual Affair Siamese lilactortiepoint Jocaste Lady Darkspell
Siamese seralpointNikaed First Flush
Oriental chocolate (Havana)Wynchwynd Penelope
Siamese chocolate tortiepointDam:
IC WW '98 Siau Tsj"oe Red Rooinek
Siamese RedpointSire:
EC & FIFE ww.'96 Siau Tsj'oe Red Crusader
Siamese redpoint
Sire:
PR Siau Tsj'oe Jumping Jack Flash
Siamese sealpointDam:
Siau Tsj'oe Red Anouschka
Siamese redpointIC Siau Tsj'oe Red Breeze
Siamese redpointTikoon Prince Kheldar
Siamese redpointIC DK Players Electra
Siamese sealtortiepointDe vader is hier ook de overgrootvader. Dit is een beperkte mate van lijnteelt. Veel gebruikelijker is opa-kleinzoon of oma-kleindochter als terugval lijn. Crusader is gebruik omdat hij heeft bewezen mooie nakomelingen te kunnen vererven en bovendien geen defecten heeft gegeven.
Inteelt (inbreeding)
Hierbij worden katten met elkaar gekruist die sterk aan elkaar verwant zijn, bijvoorbeeld broer-zus (meest intense vorm) vader-dochter, moeder-zoon of neef etc. Als u werkt met verwante lijnen zijn de voordelen maar helaas ook de nadelen reeds aanwezig en liggen goed vast in de constitutie van de kat. De vererving wordt meer voorspelbaar en meer dominant dan bij het fokken met onverwante lijnen. Inteelt geeft meer uniformiteit. De katten zijn fokzuiver voor het type. Nadelen zijn dat ook zwakheden worden verdubbelt, er een genetische verarming ontstaat en in het ergste geval ontstaan er reproductie problemen en verlies van inmummiteit en levenskracht.
Is inteelt de moeite waard?
Men moet wel weten wat men doet. Voor inteelt moeten natuurlijk de beste katten worden gebruik waarvan men bovendien weet dat voordelen vele malen groter zijn dan de nadelen "beste katten" betekend in dit traject krachtige en zeer gezonde katten, daarnaast moeten de katten ook mooi zijn en aan de standaard voldoen. Kittens geboren uit een inbreeding combinatie kunnen gezonder zijn dan hun ouders omdat goede aspecten nog vaster komen te liggen.
Het is altijd de verantwoordelijkheid van de fokker om juist die katten te selecteren die het best geschikt zijn voor inbreeding. Hij moet de juiste balans vinden tussen enerzijds uniformiteit en gezondheid. U kunt natuurlijk ook generaliseren en ongefundeerd roepen dat inteelt ongezond is, maar weet u er wel voldoende van?Voorbeeld van een voorzichtige mate van inteelt
sex: poes colour: Siamees Redpoint
1st generatie 2nd generatie 3rd generatie 4th generatie Sire:
Siau Tsj'oe Red Adair
Siamese redpointSire:
Siau Tsj'oe Red Crusader
Siamese redpointSiau Tsj'oe Jumping Jack Flash
Siamese sealpointPendlemist the Shogun
Siamese bluepointSiau Tsj'oe Romy
Siamese chocolate pointSiau Tsj'oe Red Anouschka
Siamese redpointChawalet Heavenreds Galaxy
Oriental redRed Yara van Jetrophin
Siamese redpointDam:
Siau Tsj'oe Red Pepper
Siamese redpointAspiro's Jazz Man
Siamese redpointHaruan Aspeiro's
Siamese sealpointAspiro's Miracle Girl
Siamese lilac tortiepointDK Player's Electra
Siamese seal tortiepointBlue Felicity's Felix
Siamese creampointFleuretto Fair Morgan le Fay
Siamese chocolatepointDam:
Siau Tsj'oe Pipmoon II
Siamese chocolate tortiepointSire:
Siau Tsj'oe Red Crusader
Siamese redpointSiau Tsj'oe Jumping Jack Falsh
Siamese sealpointPendlemist the Shogun
Siamese bluepointSiau Tsj'oe Romy
Siamese chocolatepointSiau Tsj'oe Red Anouschka
Siamese redpointsChawalet Heavenreds Galaxy
Oriental redRed Yara van Jetrophin
Siamese redpointDam:
Siau Tsj'oe Dazzling Jazz
Siamese chocolatepointPendlemist the Shogun
Siamese bluepointRocheros Tutankhamen
Siamese sealpointTelperion Tapestry
Siamese lilac tortiepointSiau Tsj'oe Romy
Siamese chocolatepointNivandra Earl Grey
Siamese sealpointSiau Tsj'oe Zija Maracuja
Oriental chocolate (Havana)Wanneer we de stamboom bekijken zien we meteen welke katten voor inteelt zijn gebruikt.
Inteelt is de snelste methode om bepaalde eigenschappen vast te leggen.
Siau Tsj'oe Red Crusader
Deze katten vinden we zowel aan vaders kant als aan moeders kant. De kat is zowel de vader van de kater als dat van de moeder.
Veel kittens zullen dezelfde eigenschappen hebben als die van Crusader.
Pendelmist the Shogun
Deze kat zit zowel achter Crusader als Dazzling Jazz die aan moeder kant aanwezig is. Zij is de grootmoeder van de poes bovenaan deze stamboom. Zij zal zeker veel eigenschappen bezitten die afkomstig zijn van Shogun. Hij is zeker een succesvolle en unieke Siamees, anders zouden hem niet zoveel op de stamboom tegenkomen.
Merk op dat er ook een broer-zus combinatie op de stamboom aanwezig is, namelijk Jumping jack Flash and Dazzling Jazz.Voorbeeld inteelt in zijn hevigste vorm de broer-zus combinatie, geen homzygote, lijnzuivere nakomelingen.
sex: poes colour: Siamees Redpoint
1st generatie 2nd generatie 3rd generatie 4th generatie Sire:
Siau Tsj'oe Red Adrian
Siamese redpointSire:
Siau Tsj'oe Red Cherokee
Siamese redpointSiau Tsj'oe Jumping Jack Flash
Siamese sealpointPendlemist the Shogun
Siamese bluepointSiau Tsj'oe Romy
Siamese chocolate pointSiau Tsj'oe Red Anouschka
Siamese redpointChawalet Heavenreds Galaxy
Oriental redRed Yara van Jetrophin
Siamese redpointDam:
Siau Tsj'oe Red Pepper
Siamese redpointAspiro's Jazz Man
Siamese redpointHaruan Aspeiro's
Siamese sealpointAspiro's Miracle Girl
Siamese lilac tortiepointDK Player's Electra
Siamese seal tortiepointBlue Felicity's Felix
Siamese creampointFleuretto Fair Morgan le Fay
Siamese chocolatepointDam:
Siau Tsj'oe Red Peg
Siamese redpointSire:
Siau Tsj'oe Red Cherokee
Siamese redpointSiau Tsj'oe Jumping Jack Falsh
Siamese sealpointPendlemist the Shogun
Siamese bluepointSiau Tsj'oe Romy
Siamese chocolatepointSiau Tsj'oe Red Anouschka
Siamese redpointsChawalet Heavenreds Galaxy
Oriental redRed Yara van Jetrophin
Siamese redpointDam:
Siau Tsj'oe Red Pepper
Siamese redpointAspiro's Jazz Man
Siamese redpointHaruan Aspeiro's
Siamese sealpointAspiro's Miracle Girl
Siamese lilac tortiepointDK Player's Electra
Siamese seal tortiepointBlue Felicity's Felix
Siamese creampointFleuretto Fair Morgan le Fay
Siamese chocolatepointDe nakomelingen hebben in hoge maten een uniformiteit.
Fokken met een gemeenschappelijk voorouder
Is een methode waar een zelfde kat in verschillende generaties is gebruikt.
Voorbeeld 3:
Op bovenstaande stamboom kunnen we zien dat er zelfde katten zijn gebruik in verschillende generaties. In het bijzonder de poes Siau Tsj'oe Romy en Siau Tsj'oe Red Anouschka komen we verschillende keren als gemeenschappelijke ouder tegen.
Dacht u niet bij het lezen van de stamboom, ongelooflijk, deze kat komt ook in de stamboom van mijn eigen kat voor. Hm, verbaasd mij niets, veel katten zijn aan elkaar verwant. Door selectie worden slechts weinig katten voor de fok ingezet. De zogenaamde flessenhals methode (het selecteren van fokkatten). De meeste fokkers ontbreekt het aan visie en lopen elkaar achterna en gebruiken dezelfde beperkte bezetting. Daarom worden soms niet zoveel gebruikte lijnen beschermd, mede om misbruik tegen te gaan en de lijn voor de toekomst zeker te stellen. Dat we dezelfde katten telkens op diverse stambomen tegenkomen is het resultaat van het fokken met een gemeenschappelijke ouder. Sommige katers en poezen hebben vaak veel nakomelingen en zijn gebruikt in verschillende generaties. Een doel zou kunnen zijn om zo een gemeenschappelijk voorouder kater of poes te fokken. Maar wel een die gezond is en in verschillende generaties kan worden ingezet om uiteindelijk het ras naar een hoger peil te brengen.Voorbeeld stamboom met gemeenschappelijke ouders
sex: kater colour: Siamees Chocpoint
1st generatie 2nd generatie 3rd generatie 4th generatie Sire:
Siau Tsj'oe Red Adair
Siamese redpointSire:
Siau Tsj'oe Red Crusader
Siamese redpointSiau Tsj'oe Jumping Jack Flash
Siamese sealpointPendlemist the Shogun
Siamese bluepointSiau Tsj'oe Romy
Siamese chocolate pointSiau Tsj'oe Red Anouschka
Siamese redpointChawalet Heavenreds Galaxy
Oriental redRed Yara van Jetrophin
Siamese redpointDam:
Siau Tsj'oe Red Pepper
Siamese redpointAspiro's Jazz Man
Siamese redpointHaruan Aspeiro's
Siamese sealpointAspiro's Miracle Girl
Siamese lilac tortiepointDK Player's Electra
Siamese seal tortiepointBlue Felicity's Felix
Siamese creampointFleuretto Fair Morgan le Fay
Siamese chocolatepointDam:
Siau Tsj'oe Pipmoon II
Siamese chocolate tortiepointSire:
Siau Tsj'oe Dreamer
Siamese redpointSiau Tsj'oe Julius
Siamese chocpointPendlemist the Shogun
Siamese bluepointSiau Tsj'oe Romy
Siamese chocolatepointSiau Tsj'oe Red Anouschka
Siamese redpointsChawalet Heavenreds Galaxy
Oriental redRed Yara van Jetrophin
Siamese redpointDam:
Siau Tsj'oe Dazzling Jazz
Siamese chocolatepointPendlemist the Shogun
Siamese bluepointRocheros Tutankhamen
Siamese sealpointTelperion Tapestry
Siamese lilac tortiepointSiau Tsj'oe Romy
Siamese chocolatepointNivandra Earl Grey
Siamese sealpointSiau Tsj'oe Zija Maracuja
Oriental chocolate (Havana)Uitkruizen (Outcross)
Een outcross ofwel random fokken genoemd, is een methode waarbij wordt gefokt met zoveel mogelijk onverwante lijnen.
Deze techniek kan worden aangewend als line of inbreeding geen goede resultaten meer oplevert, dat wil zeggen als uw fok een bepaald niveau heeft bereikt en het u geen voordeel meer oplevert.Merk op dat onverwante lijnen bijna niet bestaan. Stamboom onderzoek maakt duidelijk dat de meeste Siamezen afstammen van de eerste in de UK geïmporteerde katten. De tweede oorlog deed in dit traject ook geen goed.
Lezen van een stamboom
sex: poes Kleur: Siamees Chocpoint
1st generatie 2nd generatie 3rd generatie 4th generatie Sire:
Siau Tsj'oe Red Crusader
Siamese redpointEC & FIFE Wereld kampioen 1996
Sire:
PR Siau Tsj'oe Jumping Jack Flash
Siamese sealpointEC Pendlemist the Shogun
Siamese bluepointRocheros Tutankhamen
Siamese sealpointTelperion Tapestry
Siamese lilac tortiepointCh. Siau Tsj'oe Romy
Siamese chocolatepointNivandra Earl Grey
Siamese sealpointSiau Tsj'oe Zija Maracuja
Oriental chocolate (Havana)Dam:
Siau Tsj'oe Red Anouschka
Siamese redpointChawalet Heavenreds Galaxy
Oriental redPolpoint Heaven Red
Oriental redRed Yara van Jetrophin
Siamese redpointRed Yara van Jetrophin
Siamese redpointPenzance Red Devil
Siamese redpointKaimana's Wendy
Siamese redpointDam:
Siau Tsj'oe Belle Epoque
Siamese sealtortiepointSire:
GIC Aspiro's Jazz Man
Siamese redpointHaruan Aspeiro
Siamese sealpointSinope Pegasus
Siamese sealpointSantisuk Jay Orn
Siamese chocolatepointAspiro's Miracle Girl
Siamese lilac tortiepointNikaed First Flush
Oriental chocolate (Havana)Wynchwynd Penelope
Siamese chocolate tortiepointDam:
IC DK Player's Electra
Siamese seal tortiepointBlue Felicity's Felix
Siamese creampointBlue Felicity's Dusty
Oriental red spottedBlue Felicity's Ariel
Siamese whiteCh Fleuretto Fair Morgan le Fay
Siamese chocolatepointPendlemist Prince Hamlet
Siamese lilacpointCh Flueretto Fair Megan
Siamese chocolatepoint
Bekijken we deze stamboom (type gericht) merken we op dat er verschillende keuzes zijn gemaakt. De stamboom toont nogal rommelig. Dit komt omdat men telkens heeft uitgekruist. Om te kunnen weten of deze foklijn ook goede kittens kan voortbrengen heeft u weinig houvast. Het is van belang de lijnen te kennen en wat voor type nakomelingen hiermee zijn gefokt. Kent u de lijn niet is de enige houvast de katten die een titel hebben. Echter het uitpluizen van show resultaten en welke successen katten hebben behaald kan een graadmeter zijn maar zegt lang niet alles. Toch kan men gerust stellen als u met lijn fokt waarop veel kampioenen of hoger staan kan men er wel vanuit gaan dat deze katten een zekere mate van kwaliteit bezitten. Wil men nu een nest fokken met deze kat, doet men er verstandig aan een beetje meer structuur in de stamboom van de nakomelingen aan te brengen. Doordat op bovenstaande stamboom veel verschillende katten zijn gebruikt ziet het er een beetje rommelig uit en maakt voorspelbaarheid van nakomelingen bijna onmogelijk. Wilt u een nieuwe lijn opzetten dan moet u een partner zoek die bij voorkeur al op de stamboom voorkomtMogelijkheden met deze stamboom.
U zou een kater kunnen kiezen uit de volgende lijnen:
Pendlemist lijn
Dit is een bekende foklijn en werkt uitstekend in combinatie met de Siau Tsj'oe lijn.Aspiro-Haruan lijn
Deze lijn komt niet zo vaak voor in de stamboom maar gezien de weinige gezondheidsproblemen en het mooie katten zijn een goed bruikbare lijn. Deze lijn harmonieert ook bijzonder goed met de Siau Tsj'oe lijn.Siau Tsj'oe Jumping Jack Flash, Pendlemist the Shogun of Aspiro's Jazz Man zou mijn voorkeur hebben voor deze stamboom
Welke info zien we nog meer?
Siau Tsj'oe lijn
Deze lijn zit aan vaders kant. Het zou ook zeer interessant zijn een dochter van Siau Tsj'oe Anouschka te bezitten. Zij produceerde een Wereld kampioen!
DK Player's-Blue Felicity lijn
Deze lijn is enkel aan moeders kant gebruikt. Het zou daarom interessant zijn om een poes uit deze lijn te gebruiken en deze te kruizen met kind uit de combinatie Crusader and Pepper.Qua kleur kan men natuurlijk ook veel informatie uit de stamboom halen, voor die techniek verwijs ik u graag naar mijn genetica pagina
Cross breeding (hybridisering)
- Is een kruising van verschillende rassen. (niet raszuiver)
- Wordt bijvoorbeeld gebruik bij ontwikkelingen van nieuwe rassen of het infokken van patronen en kleuren in bestaande rassen. Ik merk hierbij op dat dit gevaarlijk kan zijn, ja zelfs een ras kan elimineren. Wanneer verschillende rassen worden gekruist kunnen ook kwalijke genen worden mee gekruist. Bijvoorbeeld de ziekte amyloidosis welke oorspronkelijk afkomstig is van de abessijn. De abessijn werd in de siamees-oosters korthaar ingefokt om zijn patroon en kleur.
Een voorbeeld, Als u Cinnamon silver spotted katten wilt gaan fokken. Bijvoorbeeld een Ocicats kruisen met een Oosters korthaar om de spots te verbeteren. Hier worden zogenaamde cinnamon dragers gebruikt. Het best kan men black silver spotted katten die cinnamon dragen gebruiken, zij hebben het beste contrast.
1e stap:
We hebben een black silver spotted poes: BB CC Ii
Eerst kruisd u haar met een cinnamon spotted kater: blbl CC ii
kater bl C i poes B C I Bbl CC II B C i Bbl CC ii Opmerking; alle black silver spotted kittens dragen het cinnamon gene bl. 2e stap:
Uit deze combinatie houd u een black silver spotted kater aan en zet hem terug op moeder. (inbreeding)
kater bl C I B C I poes bl C I blbl CC II Bbl CC II bl C i bl bl CC Ii Bbl CC Ii Meest van de kittens die u nu krijgt zullen duidelijker spots hebben. Wat u ook doet, als u er geen verstand van heeft blijf ervan af. De Siamees is een gezond ras en dat moet vooral zo blijven. Welk ras overleeft meer dan 100 jaar experimenteren?
Dank aan Mrs. Eveline Preis voor het checkbord Cinnamon silver spotted katten